Jaką formę wybrać?

  1. Informacje ogólne
  2. Polskie prawo
  3. Indywidualne prowadzenie działalności gospodarczej oraz spółka cywilna
  4. Mniejsze formy działalności gospodarczej dopuszczone przez ksh
  5. Sp. z o.o. i S.A.
  6. Przedstawicielstwo/oddział
  7. Inne formy działalności gospodarczej

1. Informacje ogólne

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską nadaje, w art. 43, każdemu przedsiębiorcy wspólnotowemu uprawnienie do powoływania wszelkiego rodzaju struktur, które uzna za najwłaściwsze dla prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym państwa członkowskie zobowiązane są do realizowania wyżej opisanej wolności przedsiębiorczości.

Prawo wspólnotowe czyni jednak rozróżnienie na tzw. wolność przedsiębiorczości pierwotną i wtórną, które każde z państw członkowskich ma obowiązek respektować i w sposób efektywny wprowadzać w życie.

Pierwotna wolność przedsiębiorczości obejmuje:

  • prawo do bezpośredniego podejmowania przez podmioty z innych państw członkowskich samozatrudnienia,
  • prawo zakładania i prowadzenia przedsiębiorstw,
  • prawo do nabywania udziałów

Wtórna wolność przedsiębiorczości stwarza jedynie możliwość rozszerzenia geograficznego działalności przez założenie samodzielnych jednostek zależnych np. oddziałów, filii, agencji, które są podległe organizacyjnie przedsiębiorstwu głównemu.

Wróć...


2. Polskie prawo

Prawo polskie oferuje przedsiębiorcom szeroki katalog dostępnych form prawnych, gwarantując możliwość wyboru pomiędzy indywidualnym prowadzeniem działalności gospodarczej, spółką cywilną, nieposiadającymi osobowości prawnej spółkami osobowymi, a także spółkami kapitałowymi. Czynnikami, które determinują ostateczną decyzję co do formy, są m.in. wymogi co do kapitału początkowego, zakresu odpowiedzialności wspólników czy formalności związanych z założeniem danej formy prawnej prowadzenia przedsiębiorstwa.

Wróć...


3. Indywidualne prowadzenie działalności gospodarczej oraz spółka cywilna

Wśród najprostszych form, dostępnych dla każdego obywatela polskiego oraz (w myśl art. 13 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) osób zagranicznych z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz osób zagranicznych z państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, obywateli z terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego, można wskazać w pierwszej kolejności indywidualne prowadzenie działalności gospodarczej jako osoba fizyczna oraz spółkę cywilną. Nie wymagają one zgromadzenia kapitału początkowego ani ponoszenia wysokich kosztów rejestracji. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej, wymagający jedynie wypełnienia stosownego formularza, jest wolny od opłat. Należy jednak mieć na względzie fakt, iż ww. formy wiążą się z nieograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania przedsiębiorcy.

Nadto, obywatele innych państw, niż państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz osoby zagraniczne z państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy:

1) posiadają w Rzeczypospolitej Polskiej:

a) zezwolenie na osiedlenie się,

b) zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich,

c) zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 7, 13, 14 lub 16 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach

d) zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony udzielone, przybywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przebywającemu na tym terytorium w celu połączenia z rodziną, członkowi rodziny w rozumieniu art. 53 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, osób, o których mowa w lit. a, b, e i f,

e) status uchodźcy,

f) ochronę uzupełniającą,

g) zgodę na pobyt tolerowany,

h) zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony i pozostają w związku małżeńskim, zawartym z obywatelem polskim zamieszkałym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

i)  wizę, o której mowa w art. 61 ust. 3 lub art. 71a ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, jeżeli przed wydaniem tej wizy byli uprawnieni do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na podstawie lit. c.

2) korzystają w Rzeczypospolitej Polskiej z ochrony czasowej,


3) posiadają ważną Kartę Polaka,


4) są członkami rodziny, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, dołączającymi do obywateli państw, o których mowa w ust. 1, lub przebywającymi z nimi - mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na takich samych zasadach jak obywatele polscy.

Pozostałe osoby zagraniczne mają prawo do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej wyłącznie w formie spółki: komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej, a także do przystępowania do takich spółek oraz obejmowania bądź nabywania ich udziałów lub akcji, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.

Ponadto obywatele innych Państw mają prawo do podejmowania i wykonywania w Polsce jednoosobowej działalności gospodarczej jeśli umowy międzynarodowe tak stanowią. 

Wróć...


4. Mniejsze formy działalności gospodarczej dopuszczone przez ksh

Chcąc prowadzić przedsiębiorstwo w większym wymiarze należy wybrać formy działalności gospodarczej wymienione w kodeksie spółek handlowych.

W pierwszej kolejności należy wskazać spółki osobowe, którym przepisy prawa nie przyznają osobowości prawej, choć mogą one we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną. W wypadku spółek osobowych każdy ze wspólników rozlicza się według ogólnych stawek podatku od osób fizycznych.

Kodeks wyszczególnia spółkę:

Wszystkie z nich wymagają rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym i poniesienia kosztów w wysokości 750 złotych za wpis do Rejestru Przedsiębiorców (plus koszt ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym - 500 złotych), a ponadto dodatkowych nakładów związanych ze sporządzeniem aktu notarialnego umowy spółki (oprócz spółki jawnej).

Spółka jawna jest podstawową formą spółki osobowej. Przepisy nie wymagają zgromadzenia kapitału początkowego, podobnie jak w przypadku spółki partnerskiej i komandytowej. Jej cechą charakterystyczną, a zarazem czynnikiem który winien być brany pod uwagę w przypadku podejmowania decyzji o wyborze tej formy prawnej, jest zakres odpowiedzialności wspólników. Ponoszą oni subsydiarną, nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, co oznacza, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Spółka partnerska, w przeciwieństwie do innych form działalności gospodarczej przeznaczona jest jedynie do wykonywania wolnych zawodów enumeratywnie wymienionych w art. 88 ksh:

  • adwokat,
  • radca prawny,
  • aptekarz,
  • księgowy,
  • architekt,
  • lekarz,
  • inżynier budownictwa,
  • biegły rewident,
  • broker ubezpieczeniowy,
  • doradca podatkowy,
  • lekarz stomatolog,
  • lekarz weterynarii,
  • notariusz,
  • pielęgniarka,
  • położna,
  • rzecznik patentowy,
  • rzeczoznawca majątkowy,
  • tłumacz przysięgły,
  • makler papierów wartościowych, doradca inwestycyjny.

Ograniczenie kręgu podmiotów uprawnionych do założenia spółki jest rekompensowane dogodnym uregulowaniem kwestii odpowiedzialności. Partner w spółce nie odpowiada bowiem za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu w spółce, jak również za zobowiązania spółki będące następstwem działania lub zaniechania osób zatrudnionych przez spółkę na podstawie umowy o pracę lub innego stosunku prawnego, które podlegały kierownictwu innego partnera.

Spółka komandytowa przeznaczona dla osób fizycznych jak i prawnych, umożliwia istotne ograniczenie odpowiedzialności. Przynajmniej jeden ze wspólników - komplementariusz odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia, natomiast odpowiedzialność komandytariusza jest ograniczona do wysokości określonej kwoty  - sumy komandytowej. Jednakże, gdy nazwisko lub firma komandytariusza zamieszczone są  w firmie spółki komandytowej, komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczeń.

Bardziej złożoną strukturą jest spółka komandytowo-akcyjna, która mimo pozostawania spółką osobową, wymaga wniesienia minimalnego kapitału w wysokości 50 tysięcy złotych. Zakres odpowiedzialności uregulowany jest w podobny sposób jak w spółce komandytowej: przynajmniej jeden ze wspólników - komplementariusz odpowiada w sposób nieograniczony za zobowiązania spółki, natomiast akcjonariusz jest z niej wyłączony. Jednakże, gdy nazwisko lub firma akcjonariusza zamieszczone są  w firmie spółki komandytowej, akcjonariusz odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczeń.

Wróć...


5. Sp. z o.o. i S.A.

Podmiotami przeznaczonymi do realizacji największych przedsięwzięć gospodarczych, a zarazem cieszącymi się największą popularnością, są spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka akcyjna. Opłata za wpis do rejestru przedsiębiorców spółki akcyjnej lub spółki z o. o. wynosi 1.000 zł. Obie, na mocy przepisów kodeksu spółek handlowych, są osobami prawnymi, a co się z tym wiąże ich wspólnicy ponoszą odpowiedzialność jedynie do wysokości kapitału zakładowego. Należy jednak nadmienić, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością okaże się bezskuteczna to członkowie zarządu tej spółki odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania, chyba że we właściwym czasie zgłoszą wniosek o upadłość, zostanie wszczęte postępowanie układowe albo wykażą że niezgłoszenie wniosku o upadłość oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z ich winy albo też że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.

Wróć...


6. Przedstawicielstwo/oddział

Nie należy zapominać, iż chcąc ograniczyć koszty działalności przedsiębiorca może skorzystać z wtórnej wolności przedsiębiorczości i założyć oddział lub przedstawicielstwo.

Oddziałem, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej wykonywana  przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności.
Przedsiębiorca zagraniczny, na zasadzie wzajemności (art. 85 ustawy) może utworzyć oddział. Zasada wzajemności stanowi, że osoba zagraniczna może podejmować i prowadzić działalność gospodarczą na terytorium RP na takich samych zasadach jak przedsiębiorca polski, jeżeli w kraju pochodzenia osoby zagranicznej polskie podmioty gospodarcze mają zagwarantowane takie uprawnienie. Jest on zobowiązany wykonywać działalność wyłącznie w zakresie przedmiotu działalności przedsiębiorcy zagranicznego. Rozpoczęcie działalności wymaga wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego i spełnienia dodatkowych warunków, takich jak m.in. wskazanie osoby upoważnionej w oddziale do reprezentacji przedsiębiorcy zagranicznego, złożenie odpisu aktu założycielskiego i odpisu z rejestru przedsiębiorcy zagranicznego. Przedsiębiorca został ponadto zobowiązany przez ustawodawcę  do m.in. prowadzenia dla oddziału rachunkowości w języku polskim  i zgłaszania wszelkich zmian stanu faktycznego i prawnego ministrowi ds. gospodarki. Minister ds. gospodarki dysponuje uprawnieniem do wydania decyzji o zakazie wykonywania wyżej opisanej działalności w przypadku, gdy oddział rażąco narusza prawo polskie lub nie zgłasza zmian faktycznych lub prawnych, nastąpiło otwarcie likwidacji przedsiębiorcy zagranicznego, działalność przedsiębiorcy zagraża bezpieczeństwu i obronności państwa, ochronie tajemnicy państwowej lub innym interesom publicznym.

W przeciwieństwie do oddziałów zakres działalności przedstawicielstwa może obejmować wyłącznie prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego. Wymaga wpisu do rejestru przedstawicielstw zagranicznych prowadzonego przez ministra właściwego ds. gospodarki. Szczegółowe wymogi dotyczące treści wniosku, wymaganych dokumentów oraz możliwości wydania zakazu działalności przedstawicielstwa określa, podobnie jak to ma miejsce w przypadku oddziału, ustawa o swobodzie działalności gospodarczej.

Wróć...


7. Inne formy działalności gospodarczej

Na marginesie rozważań należy nadmienić, że w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej wybór form prowadzenia działalności należy postrzegać znacznie szerzej - w aspekcie nowych, europejskich struktur współpracy transgranicznej tj. Europejskiego Zgrupowania Interesów Gospodarczych (EZIG) oraz Europejskiej Spółki Akcyjnej (ESA).

EZIG nie wymaga dla swego istnienia kapitału zakładowego oraz grupuje jednostki z krajów Unii Europejskiej nie w celu osiągnięcia zysku, lecz własnej promocji, co odbiega od klasycznej formy prowadzenia działalności.

Dostęp do ESA może natomiast zostać ograniczony poprzez wprowadzenie wysokiej minimalnej kwoty kapitału zakładowego - 120 000 Euro - niezbędnej do zarejestrowania spółki, jak też zamkniętego kręgu podmiotów uprawnionych do jej utworzenia.

Niezależnie jednak od wyżej wymienionych, specyficznych cech tychże podmiotów, możliwość ich powoływania stanowi dopełnienie wolności gospodarczej, a także przyczynia się, na równi z polityką finansową UE, do niwelowania różnic w rozwoju gospodarczym pomiędzy krajami członkowskimi.

Wróć...


Materiał przygotowany i opracowany dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. przez:

Kancelaria Prawna „Chałas i Wspólnicy”

Autor: Jarosław Chałas - Partner Zarządzający

Dodaj do:    
Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A.
ul. Bagatela 12; 00-585 Warszawa;
Fax: +48 22 334 9889

e-mail dla inwestorów: invest@paiz.gov.pl

godziny pracy: poniedziałek-piątek 8:00-16:00
BIP
NIP: 526-030-01-67; kapitał zakładowy: 9.116.000,00 zł
KRS 0000109815 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego

webmaster@paiz.gov.pl

Wszystkie prawa zastrzeżone; Wyłączenie odpowiedzialności
Portal PAIiIZ wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności. Akceptuję politykę prywatności Portalu zamknij