Inwestycje przedsiębiorstw w badania i rozwój (B+R) są kluczowym czynnikiem zrównoważonego wzrostu gospodarki napędzanego przez innowacje poprzez wzrost wartości dodanej produktów, procesów i usług. Analiza porównawcza Polski na tle reszty państw Unii Europejskiej pokazuje stan, który wciąż daje duże możliwości rozwoju tego sektora. Średnie wydatki na B+R w krajach UE w 2010 roku wyniosły 2% w relacji do PKB (odnotowany nieznaczny spadek w stosunku do 2009 roku), w Polsce zaś 0,74% (analogiczna wartość dla roku 2009 wyniosła 0,68%). Procentowy udział przedsiębiorstw innowacyjnych wśród działających w UE przedsiębiorstw wynosi 54,1%, zaś w Polsce 24,5%.
Dlaczego właśnie Polska? Potencjalnymi korzyściami dla inwestorów związanymi z offshoringiem / outsourcingiem działalności B+R w Polsce są:
niskie koszty prowadzenia działalności B+R w Polsce,
dostęp do wykwalifikowanej kadry,
duży potencjał rozwojowy - duża liczba młodych wykształconych pracowników znających języki obce,
duże możliwości rozwoju współpracy przedsiębiorstw ze środowiskiem naukowym,
korzystna lokalizacja w centrum Europy.
W wyniku obranej strategii budowania konkurencyjności polskiej gospodarki, konsekwentnie dążymy do tworzenia gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach. O rozwoju Polski w tej sferze świadczy rokroczna poprawa naszej pozycji, jaką zajmujemy w rankingu „The Global Innovation Index”. W 2011 roku, Polska zajęła 43 pozycję, co oznacza awans o 4 miejsca w ciągu roku, oraz 13 pozycji w ciągu 2 lat. Awans naszej gospodarki w rankingach innowacyjności wynika nie tylko ze wzrastającej liczby ośrodków B+R, uzyskanych patentów, czy wydatków przedsiębiorstw na działania B+R, ale również z uwarunkowań społeczno - kulturowych w kontekście innowacji otoczenia biznesowego.
Według rankingu The Global Competitiveness Index 2009–2010, Światowego Forum Ekonomicznego, Polska zajęła 46 miejsce wśród 133 analizowanych gospodarek świata i poprawiła swój wynik z poprzedniego roku o 7 miejsc, również pod względem stopnia innowacyjności gospodarki (46 miejsce dla Polski, 57 dla Słowacji i 58 dla Węgier). Zgodnie z wynikami raportu The IMD World Competitiveness Yearbook 2010, opracowanego przez The International Institute for Management Development (IMD), konkurencyjność Polski na tle 57 innych krajów uczestniczących w rankingu poprawiła się w porównaniu do ubiegłego roku. Polska awansowała z 44 na 32. miejsce. Konkurencyjność poszczególnych krajów została oceniona w oparciu o 327 wskaźników gospodarczych, politycznych i społecznych. Wyżej niż w poprzednich rankingach oceniono konkurencyjności gospodarki narodowej, stan administracji, konkurencyjność biznesu oraz infrastrukturę. Lepiej został oceniony również stan polskiej edukacji jak i infrastruktury naukowej.
Pozytywne doświadczenia i doskonałe rezultaty firm posiadających swoje centra B+R sprawiają, że większość decyduje się na zwiększenie zakresu i skali działalności.
Wśród nich znalazły się takie firmy jak: NSN, Motorola, Samsung, QBurst, Transition Technologies czy studio Platige Image. Trzy ostatnie firmy zdecydowały się na wybór Białegostoku dla swoich centrów rozwoju oprogramowania, co świadczy o tym, że i mniejsze ośrodki akademickie mogą stanowić zaplecze kadrowe dla takich przedsięwzięć.
W ciągu ostatnich lat obserwuje się wzrost zainteresowania otwieraniem centrów B+R zarówno w sektorze produkcji (przykładem jest: Hamilton Sundstrand w Rzeszowie, czy Rocwell Automation w Katowicach) jak i w sektorze usług biznesowych, gdzie zostało utworzonych ok. 300 centrów, z czego blisko 80 to centra B+R. Prognozuje się wzrost zatrudnienia w centrach usług z kapitałem zagranicznym na poziomie 90 tysięcy do końca 2011 roku, natomiast do 100 tysięcy na koniec 2012 roku. W procesach B+R we wspomnianym sektorze zatrudnienia znalazło już ponad 12 tysięcy osób.
Polska znajduje się w czołówce UE jeśli chodzi o wzrost liczby młodych pracowników w sektorze B+R (w wieku 25 - 34 lata), jak również ich udział w całkowitej liczbie osób zatrudnionych w działalności B+R – powyżej średniej UE.
W kraju działa 470 uczelni wyższych, z czego 132 państwowe (18 z nich to uczelnie techniczne, zatrudniające ponad 25 tys. pracowników), a 338 ma charakter uczelni niepublicznych. W Polsce liczba studentów obecnie sięga ponad 1,9 mln osób a uczelnie opuszcza ponad 420 tys. absolwentów rocznie. Obecnie w Polsce studenci kształcą się na ponad 200 kierunkach, w tym najwięcej studiuje na kierunkach ekonomicznych oraz administracyjnych – 23%, społecznych – 13.9%, pedagogicznych – 12%, humanistycznych – 8.8%, inżynieryjno-technicznych – 6.8%, medycznych – 5.8%, informatycznych – 4.9%, usług dla ludności – 3.7%, prawnych – 3.1% oraz ochrony środowiska – 1.4% (kategoria „pozostałe kierunki” to 16.4%). Obserwuje się jednak trend wzrostowy zainteresowania kierunkami ścisłymi wśród młodzieży pogimnazjalnej jak i studentów.
Ogółem w uczelniach wyższych zatrudnionych jest ponad 170 tys. pracowników, w tym 84 tys. w uczelniach publicznych, a 16 tys. w uczelniach niepublicznych. Na terenie Polski znajduje się również ponad 200 placówek B+R (98 tys. pracowników naukowo - badawczych), w skład których wchodzą: placówki Polskiej Akademii Nauk, wyspecjalizowane i samodzielnie działające Jednostki Badawczo-Rozwojowe oraz instytucje wspomagające.
Według danych GUS w 2009 r. w Polsce działało 1 298 jednostek prowadzących działalność badawczo – rozwojową , z czego 842 stanowiły przedsiębiorstwa.
W sektorze badawczo – rozwojowym na koniec 2010 roku w Polsce było zatrudnionych 120 895 osób, z czego ponad 18,5 tys. w sektorze przedsiębiorstw, 23,1 tys. w sektorze publicznym 79,2 w sektorze naukowym.
Międzynarodowe koncerny w coraz większym stopniu dostrzegają Polskę jako dogodne miejsce do lokowania inwestycji wymagających zaawansowanych zasobów kapitału ludzkiego. Ich ilość w porównaniu do centrów usług biznesowych pozostaje nadal niewielka. Obecnie funkcjonuje około 77 centrów badawczo-rozwojowych zatrudniających kilka tysięcy polskich naukowców i specjalistów. Najwięcej pracuje dla sektora teleinformatycznego, motoryzacyjnego, chemicznego, lotniczego, spożywczego czy IT. Centra te zlokalizowane są głównie w dużych ośrodkach miejskich z rozbudowanym zapleczem akademickim, rozwiniętą infrastrukturą, stwarzających atrakcyjne warunki życia dla potencjalnych pracowników, ale również ogromnym zainteresowaniem cieszą się mniejsze, wspomniane wcześniej ośrodki akademickie.
Istotny udział państwa
W Polsce, działalność B+R jest w 56% finansowana głównie przez budżet państwa, w 27% przez podmioty gospodarcze oraz w 17% finansowanie pochodzi z innych źródeł. Należy również podkreślić duże znaczenie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w sektorze badań i rozwoju, które mają istotny wpływ na prężny rozwój tej sfery biznesu. Struktura nakładów na B+R w 2009 roku wg finansowania dziedzin nauki przedstawia się następująco: 44% na nauki inżynieryjne i techniczne 25% - nauki przyrodnicze, 11% - nauki medyczne i nauki o zdrowiu i 20% na pozostałe.
W 2009 roku sektor przedsiębiorstw przeznaczył na działania B+R ok. 7 mld zł, z czego na badania podstawowe ponad 2 mld zł.
Działalność B+R może rozwijać się we wszystkich sektorach gospodarki. Jednakże w Polsce, ze względu na tradycje przemysłowe i rozbudowane zaplecze naukowe, szczególnie atrakcyjnymi są branże takie jak:
lotnictwo
motoryzacja
elektronika
telekomunikacja
IT
biotechnologia
biochemia
Internet
inżynieria medyczna
inżynieria farmaceutyczna
nowatorskie technologie
budownictwo
robotyka
nanotechnologia
Przykłady istniejących centrów B+R w niektórych wyżej wymienionych sektorach prezentują mapki:
Czynnikami, które w głównej mierze decydują o ulokowaniu centrów B+R są:
stabilny wzrost polskiej gospodarki i bezpieczeństwo badań,
niskie koszty prowadzenia badań,
wysoko wykwalifikowana kadra,
potencjał intelektualny,
uczelnie wyższe,
instytuty badawcze, otwierające się na tworzenie klastrów w ramach współpracy krajowej i międzynarodowej,
obecność centrów B+R firm takich jak: ABB, Google, Microsoft, Unilever i innych.
Przedsiębiorcy zainteresowani uzyskaniem wsparcia finansowego dla projektów badawczo – rozwojowych, mogą skorzystać z następujących form:
Program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011-2020 przewiduje wsparcie dla projektów badawczo-rozwojowych (kryterium zakwalifikowania projektu do ewentualnego wsparcia jest zatrudnienie co najmniej 35 osób w wyniku realizacji projektu oraz ponieść nakłady w wysokości 3 mln PLN)
Fundusze Strukturalne Unii Europejskiej
Przedsiębiorcy prowadzący działalność badawczo-rozwojową mogą skorzystać z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (POIG) oraz Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (POKL):
PO Innowacyjna Gospodarka 1.4. Wsparcie projektów celowych 4.1. Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R 4.2. Stymulowanie działalności B+R przedsiębiorstw oraz wsparcie w zakresie wzornictwa przemysłowego 4.5. Wsparcie inwestycji o dużym znaczeniu dla gospodarki 4.5.1. Wsparcie inwestycji w sektorze produkcyjnym 4.5.2. Wsparcie inwestycji w sektorze usług nowoczesnych
Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. e-mail dla inwestorów: invest@paiz.gov.pl
ul. Bagatela 12; 00-585 Warszawa; fax: +48 22 334 9889 godziny pracy: poniedziałek-piątek 9:00-17:00 wszystkich zainteresowanych spotkaniem z przedstawicielami PAIiIZ zapraszamy po wcześniejszym ustaleniu terminu spotkania pod adresem post@paiz.gov.pl NIP: 526-030-01-67; kapitał zakładowy: 9.116.000,00 zł KRS 0000109815 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego webmaster@paiz.gov.pl
Pragniemy poinformować, że jesteśmy do Państwa dyspozycji od poniedziałku do piątku w godzinach pomiędzy 9:00 a 17:00.
Wszystkich zainteresowanych spotkaniem z Przedstawicielami PAIiIZ serdecznie zapraszamy po wcześniejszym ustaleniu terminu spotkania pod adresem post@paiz.gov.pl
