1. Podstawa prawna.
2. Regulacje PWP dotyczące znaków towarowych.
3. Ochrona znaku towarowego
4. Wspólnotowy i międzynarodowy znak towarowy.

1. Podstawa prawna.

Kwestie dotyczące własności przemysłowej w Polsce zostały uregulowane w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 roku - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 roku Nr 119, poz. 1117 z późniejszymi zmianami) (PWP).

PWP pokrywa swoim zakresem prawie cały obszar własności przemysłowej, obejmujący regulacje dotyczące wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, projektów racjonalizatorskich, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych oraz topografii układów scalonych, w tym również dotyczące ich ochrony. Poza jej zakresem pozostają jedynie przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) oraz przepisy regulujące działalność zawodową w zakresie ochrony własności przemysłowej (ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 roku o rzecznikach patentowych).

Do podstawowych funkcji PWP należy stymulowanie rozwoju gospodarczego oraz ochrona interesów i praw twórców. Pierwszą z tych funkcji PWP realizuje w ten sposób, iż przyznając określonym podmiotom czasową wyłączność gospodarczego korzystania z chronionych dóbr, daje im możliwość wykorzystania ich w celach zarobkowych, a przez to zachęca do prac nad innowacjami i do ich finansowania. Realizacja drugiej z wymienionych funkcji następuje poprzez uregulowanie praw twórców dóbr intelektualnych oraz praw i obowiązków podmiotów gospodarczych organizujących prace twórcze i zapewniających niezbędne do tego środki materialne, w szczególności finansowe.

Wróć...

2. Regulacje PWP dotyczące znaków towarowych.

Zgodnie z postanowieniami art. 120 PWP znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Znakiem towarowym może być, w szczególności:

• wyraz,
• rysunek,
• ornament,
• kompozycja kolorystyczna,
• forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania,
• melodia lub inny sygnał dźwiękowy.

Warto zwrócić uwagę, iż wyliczenie zawarte w PWP ma jedynie charakter przykładowy. Znakiem może być, zatem każde oznaczenie, również nie wymienione w art. 120 PWP, jeżeli nadaje się do odróżniania towarów lub usług. Spośród znaków nadających się do odróżniania towarów, tylko takie znaki nie mogą być zarejestrowane, których zdolność rejestrową wyraźnie wyłączają inne przepisy PWP. 

Spór w doktrynie dotyczy możliwości rejestracji jako znaku towarowego koloru. Kolor trudno jest zaszeregować do oznaczeń wyróżniających wyłącznie dzięki jego własnym walorom identyfikującym towar, ale w połączeniu z oznaczeniem słownym, obligatoryjnie wskazującym na pochodzenie produktu, nabywa on zdolność odróżniania. Przez długotrwałe używanie koloru, połączone przeważnie z intensywną reklamą produktów nim oznaczonych, znak nabywa wtórną zdolność rejestrową. W przypadku produktów o uznanej przez klientów jakości, również znak towarowy w postaci koloru może stać się synonimem renomy. Spełnia bowiem, w grze konkurencyjnej o klienta, funkcję gwarancyjną i promocyjną. Nie ma natomiast przeszkód, aby znakami towarowymi były litery i cyfry.

Znaki towarowe, zgodnie z postanowieniami PWP, podlegają rejestracji w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie. W przypadku braku miejsca zamieszkania lub siedziby na obszarze Polski, strona może działać wyłącznie przez rzecznika patentowego. Przez uzyskanie prawa ochronnego nabywa się prawo wyłącznego używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Polski. Czas trwania prawa ochronnego na znak towarowy wynosi 10 lat od daty zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym i może zostać przedłużony dla wszystkich lub części towarów, na kolejne okresy dziesięcioletnie.

Wróć...

3. Ochrona znaku towarowego

Zgodnie z postanowieniami PWP naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy polega na bezprawnym używaniu w obrocie gospodarczym:

1. znaku identycznego do zarejestrowanego znaku towarowego w odniesieniu do identycznych towarów;
   
   
2. znaku identycznego lub podobnego do zarejestrowanego znaku towarowego w odniesieniu do towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem towarowym zarejestrowanym;
   
   
3. znaku identycznego lub podobnego do renomowanego znaku towarowego, zarejestrowanego w odniesieniu do jakichkolwiek towarów, jeżeli takie używanie może przynieść używającemu nienależną korzyść lub być szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego.
   
   

Tym samym, podstawową i wyjściową przesłanką odpowiedzialności z tytułu naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy jest bezprawność działania. Pomimo braku jednolitego ujęcia bezprawności można przyjąć, iż na gruncie PWP naruszenie porządku prawnego należy rozumieć w szerokim tego słowa znaczeniu obejmującym - poza nakazami i zakazami wynikającymi z obowiązujących przepisów prawa - także dobre obyczaje, czy też zasady współżycia społecznego. Ciężar wykazania tej przesłanki obciąża uprawnionego.

Osoba, której prawo ochronne na patent lub znak towarowy zostało naruszone, może żądać:

1. zaniechania naruszania i usunięcia jego skutków;
   
   
2. wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści;
   
   
3. naprawienia szkody na zasadach ogólnych; albo zapłaty sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej opłacie licencyjnej albo innego stosownego wynagrodzenia, które w chwili ich dochodzenia byłyby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z wynalazku;
   
   
4. podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia lub informacji o orzeczeniu, w sposób i w zakresie określonym przez sąd;
   
   
5. zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z wynalazku.
   
   

Roszczenia z tytułu naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy - jeżeli sprawca działał w dobrej wierze - mogą być dochodzone za okres rozpoczynający się po dniu, w którym Urząd Patentowy ujawnił publicznie informację o zgłoszeniu znaku towarowego. W przypadku wcześniejszego powiadomienia osoby naruszającej prawo o dokonanym zgłoszeniu, roszczenia mogą być dochodzone od daty powiadomienia.  


Wróć...

4. Wspólnotowy i międzynarodowy znak towarowy.

W UE, obok znaków towarowych krajowych, od 1994 roku funkcjonuje również znak wspólnotowy wprowadzony Rozporządzeniem Rady (WE) 40/94 z dnia  20 grudnia 1993 r. (Dz.U.UE.L.94.11.1). Znak wspólnotowy podlega rejestracji w Urzędzie ds. Harmonizacji w ramach rynku wewnętrznego w hiszpańskim mieście Alicante. Ochrona udzielana jest na 10 lat z możliwością przedłużenia. Rejestracja wspólnotowego znaku towarowego zapewnia ochronę znaku towarowego na jednakowych zasadach we wszystkich państwach członkowskich i jest niezależna od systemów krajowych.Poza ochroną wspólnotową oraz krajową można uzyskać również ochronę międzynarodową znaku towarowego w trybie porozumienia madryckiego z 1891 roku. Rejestracja dokonywana jest w biurze WIPO w Genewie i - generalnie - gwarantuje status znaku towarowego krajowego we wszystkich państwach-stronach, które w ciągu roku nie odmówią jego przyznania na swoim terytorium. W przeciwieństwie do wspólnotowego znaku towarowego ochrona ta nie jest jednak jednolita i decydują o niej urzędy patentowe poszczególnych krajów, w których chcemy zarejestrować znak towarowy.

Wróć...

Materiał przygotowany i opracowany dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. przez:

Kancelaria Radców Prawnych Stopczyk & Mikulski

Autorzy: Przemysław R. Stopczyk, wspólnik, Robert Mikulski, wspólnik.