Polska - UE: Skutki akcesji dla ochrony rynku

1. Skutki rozszerzenia obszaru Europejskiej Unii Celnej dla ochrony rynku.

W momencie przystąpienia do UE, Polska oraz pozostałe nowe państwa członkowskie stały się członkami unii celnej, jaką do tej daty tworzyły państwa członkowskie Wspólnoty (wraz z Turcją, Andorą i San Marino).

Unia celna obejmuje całą wymianę towarową, a jej podstawę stanowi zakaz stosowania ceł przywozowych i wywozowych między państwami członkowskimi UE oraz opłat o skutkach równoważnych, jak również Wspólna Taryfa Celna w stosunkach z państwami trzecimi. Polska przyjęła także rozszerzoną wersję Wspólnej Taryfy, tj. Zintegrowaną Taryfę Celną Wspólnot Europejskich (TARIC).

Towarowa wymiana handlowa między państwami UE jest prowadzona bez barier taryfowych, a także pozataryfowych i innych (fizycznych, technicznych i fiskalnych). Pozwala to polskim przedsiębiorcom korzystać z możliwości, jakie stwarza jednolity wewnętrzny rynek, gwarantujący swobodę przepływu towarów.

W celu wzmocnienia efektów unii celnej w wymianie handlowej UE z państwami trzecimi stosuje się te wspólne instrumenty polityki handlowej, które mogą zostać wykorzystane stosownie do zasad przyjętych na forum międzynarodowym (dotyczy to głównie porozumień zawartych pod auspicjami WTO).

Podstawowe reguły nawiązywania i utrzymywania kontaktów handlowych z partnerami spoza UE zawarte są w postanowieniach Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Zgodnie z Traktatem, jednolite zasady wspólnej polityki handlowej dotyczą m. in.:

• zmian stawek celnych,
• zawierania umów celnych i handlowych,
• polityki eksportowej,
• liberalizacji dostępu do rynku UE,
• środków ochrony handlowej, podejmowanych zwłaszcza w przypadku importu po cenach dumpingowych lub subsydiowanych.

Dlatego też jedną z podstawowych dla polskich przedsiębiorców konsekwencji akcesji są zmiany, jakie nastąpiły w systemie ochrony rynku przed nadmiernym przywozem produktów i/lub też ich importem po cenach dumpingowych albo przy wsparciu subsydiów.

Ponadto, z dniem akcesji, uprawnienia w zakresie kształtowania stosunków handlowych z krajami trzecimi zostały przeniesione z polskiej administracji rządowej na organy wspólnotowe. Od tej daty, Polska będzie brać udział w kształtowaniu tej polityki głównie za pośrednictwem przedstawicieli uczestniczących w pracach organów Unii Europejskiej (Rady UE oraz Komitetu Stałych Przedstawicieli – COREPER i Komitetu ds. Artykułu 133).

Wróć...

2. Ochrona przed nieuczciwym i nadmiernym importem przewidziana w prawie Unii Europejskiej.

Dorobek prawny Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie zewnętrznych stosunków handlowych obejmuje głównie rozporządzenia i decyzje Komisji albo Rady UE (mające bezpośrednie zastosowanie w porządku prawnym wszystkich państw członkowskich) oraz umowy międzynarodowe zawierane przez Wspólnotę oraz Państwa Członkowskie.

W dniu akcesji Polski do UE wszystkie te rozporządzenia i decyzje automatycznie stały się częścią polskiego porządku prawnego.

Wróć...

2.1 Rozporządzenie Rady (WE) nr 384/96 z 22 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony przed importem po cenach dumpingowych z państw nie będących członkami Wspólnoty Europejskiej.

Od 1 maja 2004 r. polscy przedsiębiorcy, którzy uznają, że gospodarka rozszerzonej Unii ponosi szkody wskutek importu dumpingowego, mogą złożyć - bezpośrednio lub za pośrednictwem odpowiednich organów krajowych - skargę do Komisji Europejskiej. Cło antydumpingowe może być nałożone na każdy produkt, którego cena eksportowa do Wspólnoty jest niższa od obowiązującej w państwie wywozu ceny znajdującego się w obrocie produktu podobnego. Produktem podobnym jest produkt identyczny lub pod wszystkimi względami przypominający dany produkt. Za produkt podobny może być również uznany produkt, który choć nie przypomina pod każdym względem danego produktu, to jednak posiada bardzo zbliżone do niego właściwości.

Aby skarga była skuteczna, musi ją popierać ponad połowa spośród wszystkich wypowiadających się w kwestii skargi wspólnotowych producentów produktu podobnego. Otwarcie popierający skargę muszą jednakże reprezentować ponad 25% całkowitej produkcji wspólnotowej produktu podobnego.

Skarga powinna dowodzić istnienia dumpingu, powstania szkody oraz wykazywać związek przyczynowy pomiędzy importem produktów po cenach dumpingowych a domniemaną szkodą.

Wróć...

2.2 Rozporządzenie Rady (WE) nr 2026/97 z 6 października 1997 r. w sprawie ochrony przed subsydiowanym przywozem z krajów nie będących członkami Wspólnoty Europejskiej.

Szczególny rodzaj środków wyrównawczych (cła wyrównawcze) wprowadzono w porządku prawnym Wspólnoty w celu zneutralizowania subsydiów udzielanych na produkty importowane do UE z państw trzecich. Warunkiem koniecznym dla nałożenia środków wyrównawczych jest wykazanie, iż wprowadzenie produktu do swobodnego obrotu we Wspólnocie wyrządza szkodę. Pod pojęciem „szkody” rozumie się zarówno istotną szkodę jak i ryzyko powstania takiej szkody dla wspólnotowego przemysłu lub istotne opóźnienie w stworzeniu takiego przemysłu. Mianem „przemysłu wspólnotowego” określa się natomiast wszystkich wspólnotowych producentów produktu podobnego lub producentów, których łączna produkcja stanowi znaczną część całkowitej produkcji tych produktów na obszarze Wspólnoty. Należy jednak pamiętać, że istnieją pewne wyjątki od powyższych zasad.

Rozporządzenie określa również podmioty uprawnione do wszczęcia dochodzenia, a także sposób jego prowadzenia oraz jego konsekwencje.

Wróć...

2.3 Rozporządzenie Rady (WE) nr 3285/94 w sprawie wspólnych zasad importu z niektórych państw trzecich.

Regulacja ta określa warunki, na mocy których UE jest upoważniona do stosowania nadzoru i środków ochronnych. Jeśli przemysł ponosi szkody lub jest zagrożony poniesieniem szkód, środki ochronne przewidziane Rozporządzeniem mogą stanowić alternatywę dla innych narzędzi ochrony handlu, takich jak środki antydumpingowe i środki antysubsydyjne, zwłaszcza że uprawnienie do nałożenia środków ochronnych nie jest w tym wypadku uwarunkowane istnieniem nieuczciwych praktyk handlowych.

Wróć...

2.4 Rozporządzenie Rady (WE) nr 3286/94/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. ustanawiające procedury wspólnotowe w zakresie wspólnej polityki handlowej w celu zapewnienia wykonania praw Wspólnoty zgodnie z zasadami handlu międzynarodowego.

Rozporządzenie zapewnia prawny instrument (tzw. TBR complaint), który daje możliwość przeciwdziałania praktykom handlowym (zakazanym w świetle zasad handlu międzynarodowego) przyjętym lub utrzymywanym przez państwo trzecie, które powodują lub grożą powstaniem przeszkód w handlu i które w sposób istotny wpływają lub mogą mieć wpływ na gospodarkę Wspólnoty jako całości, jej region lub na określony sektor działalności gospodarczej Wspólnoty.

Przeszkody w handlu mogą polegać na działaniach legislacyjnych organów władz publicznych lub na zaniechaniach (niewprowadzenie koniecznego ustawodawstwa, brak implementacji, brak egzekwowania przepisów prawnych) takich organów. Przeszkody w handlu mogą także stanowić działania podmiotów prywatnych wspierane lub tolerowane przez władze publiczne.

Rozporządzenie uprawnia każde przedsiębiorstwo Wspólnoty lub jednostkę posiadającą osobowość prawną lub jej nieposiadającą, działającą w imieniu jednego lub więcej przedsiębiorstw Wspólnoty, do wniesienia pisemnej skargi, jeżeli uważa, że takie przedsiębiorstwa Wspólnoty odczuły niekorzystne skutki handlowe w wyniku przeszkód w handlu, które wywarły wpływ na rynek państwa trzeciego. Skarga jest składana do Komisji, która podejmuje decyzję o rozpoczęciu procedury badawczej, w wyniku której może uznać za uzasadnione podjęcie odpowiednich środków polityki handlowej Wspólnoty.

Wróć...

3. Środki ochronne w kontekście rozszerzenia UE.

W związku z faktem, iż przystąpienie nowych Państw Członkowskich do Unii Europejskiej spowodowało rozszerzenie zasad jednolitego rynku na obszary tych krajów, w Traktacie Akcesyjnym zawarto postanowienia dotyczące ewentualnych zakłóceń i trudności, które mogą być spowodowane zróżnicowaniem zakresu ochrony prawnej w nowych i dotychczasowych Państwach Członkowskich.

Artykuły 37 i 38 Traktatu Akcesyjnego ustanawiają zasady dla różnych rodzajów środków ochronnych, które mogą zostać zastosowane w danych okolicznościach w celu naprawy sytuacji i ochrony interesów dotychczasowych i nowych Państw Członkowskich UE przed "efektami ubocznymi" rozszerzenia. Takie instrumenty (tj. środki ochronne w związku z trudnościami gospodarczymi w konkretnym sektorze oraz środki ochronne przy braku wdrożenia niektórych zobowiązań podjętych w związku z akcesją) mają na celu dostarczenie przemysłowi wspólnotowemu użytecznych narzędzi w przypadku gospodarczych trudności wynikających z rozszerzenia lub niewłaściwej realizacji przez nowe Państwa Członkowskie ich zobowiązań wynikających z przystąpienia do UE.

Wróć...

(Ostatnia aktualizacja: czerwiec 2008)

Materiał przygotowany i opracowany dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. przez:

Kancelarię Prawną Gide Loyrette Nouel

Autor: Robert Jędrzejczyk - radca prawny i partner